4 oktober 2016

Pionieren in de rand van Brussel

Er was een tijd dat de Brusselse wijk Anderlecht grotendeels Vlaamssprekend was. De Bethlehemkerk aldaar vormde een bruisende gemeente.

Wie de consistoriekamer van die kerk bezoekt, ziet in de foto’s aan de muur de getuigen van een tijd waarin de kerk op zondag vol was en allerlei activiteiten werden georganiseerd. Die tijd ligt nu achter ons. Demografische ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat het aantal kerkleden sterk is afgenomen. Dit heeft de gemeente aldaar ertoe genoopt de kerkgebouwen te koop te zetten. Het is ook onwaarschijnlijk dat, na het vertrek van ds. Leen Bosgra, in oktober 2017, de predikantsplaats op de huidige wijze zal kunnen worden voortgezet. We kunnen niet anders dan triest zijn over deze ontwikkelingen. Tegelijkertijd is het volstrekt on-eigen aan het christelijk geloof om bij de pakken neer te gaan zitten. Christelijk geloof is opstandingsgeloof en een vast vertrouwen dat een crisis ook nieuwe mogelijkheden schept.

Vanuit deze overtuiging hebben de drie Vlaamssprekende VPKB kerken in en rond Brussel (de Bethlehemkerk in Anderlecht, de William Tyndale-Silo kerk in Vilvoorde en de Protestantse Kerk Brussel) de koppen bijelkaar gestoken om te onderzoek hoe van de nood een deugd gemaakt kan worden en hoe een ‘doorstart’ gemaakt zou kunnen worden als ds. Leen Bosgra volgend jaar met pensioen gaat. Er werd een werkgroep opgericht onder de naam ‘Driekerkenoverleg’. Na enige tijd moest de kerk in Vilvoorde tijdelijk afhaken maar de kerkenraad aldaar werd wel voortdurend op de hoogte gehouden van de voortgang van het proces. Een eerste versie van het rapport van de werkgroep is nu beschikbaar. De komende maanden zal hierop commentaar worden gevraagd van verschillende instanties en personen waaronder de kerken verenigd in het ‘Driekerkenoverleg’, de VPKB Werkgroep Eigentijds Kerkzijn en ons district ABL (Antwerpen, Brabant, Limburg). Zo nodig wordt de tekst van het rapport aangepast. Tenslotte zullen de plannen geagendeerd worden door de Synodale Raad. Zo hopen we een zo breed mogelijk draagvlak te scheppen voor de toekomst van het kerkelijk werk dat ooit aanving met de ons zo dierbare gemeente in Anderlecht.

Verschillende mogelijkheden

In de afgelopen tijd, heeft de werkgroep verschillende mogelijkheden onderzocht voor de voortzetting van het werk van ds. Bosgra nadat hij met pensioen gaat. Zo is o.a. gesproken over een studentenpredikant, een diaconaal predikant (verbonden met het PSC), en een ‘Europees predikant’ die werkzaam zou zijn in de Europese wijk van Brussel. Geen van deze drie mogelijkheden werd uitdrukkelijk uitgesloten maar wel werd in de loop der tijd duidelijk dat voor elk van deze mogelijkheden de situatie niet ideaal is. Daarom begon de discussie zich vooral te concentreren op het instellen van een pionierspost op de westelijke rand van Brussel. In landen om ons heen, wordt al gewerkt met pioniers.

Zo wil de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vóór het einde van 2016 zo’n 100 pioniersplaatsen inrichten; de helft daarvan functioneert nu al. Enkele voorbeelden van bestaand pionierswerk worden besproken in het rapport van de werkgroep. Het is duidelijk dat pionierswerk in elke situatie weer anders vorm krijgt (hoewel het opvalt dat bij veel projecten gezamenlijke maaltijden zijn inbegrepen). Dit is logisch omdat de situaties onderling sterk kunnen verschillen en elke omstandigheid uniek is. Ook in ons land wordt steeds meer nagedacht over het instellen van pioniersplaatsen.

Pionieren

Pionieren zou je kunnen omschrijven als het zoeken naar vernieuwende vormen van kerkzijn die aansluiten bij onze veranderende cultuur en allereerst gericht is op mensen die het Evangelie niet kennen en niet (meer) betrokken zijn bij een bestaande kerk. Het gaat dus niet noodzakelijkerwijs om het stichten van een kerkelijke gemeenschap zoals die waarmee wij vertrouwd zijn.

Pionieren vereist creativiteit, inspiratie, fantasie, flexibiliteit, durf, doorzettingsvermogen, bereidheid je te laten verrassen door de Geest, leven van de hoop, ‘tegen een stootje kunnen’, en vooral oog hebben voor, en luisteren naar de materiële en geestelijke noden in de maatschappelijke context waarin wij ons bevinden. Hoe dit precies wordt vormgegeven, hangt mede af van de persoon van de pionier en haar/zijn sterke punten en belangstelling. Zij/hij moet de mogelijkheid hebben het project mede vorm te geven langs de lijnen van haar/zijn eigen persoonlijkheid. Uiteraard zal de taakbeschrijving inhouden dat de nodige pastorale aandacht wordt gegeven aan de gemeente van Anderlecht. Daarnaast kunnen de activiteiten van een pionier ook leiden tot nieuwe gemeenschapsvorming op een wijze die nu nog niet voorzien kan worden.

Voor de levensvatbaarheid van een pioniersplek is het nodig dat de initiatiefnemers een gezamenlijke visie hebben op de roeping van de kerk, en het erover eens zijn dat het zoeken naar nieuwe vormen van kerkzijn past bij onze zendingsopdracht. Wanneer het komt tot het inrichten van een pioniersplek, is het van groot belang dat de drie kerken (Anderlecht, Vilvoorde en Brussel) zo’n initiatief voluit ondersteunen en dat we een solide en enthousiast team op de been kunnen brengen om de pionier in haar/zijn werk te ondersteunen.

Wij staan dus samen voor een grote uitdaging. Een uitdaging om na te gaan hoe wij ook een keer kunnen proberen ‘het net aan de andere kant van de boot uit te gooien’. Een uitdaging om op zoek te gaan naar mensen die zich willen laten aanspreken door een boodschap van hoop, mensen die, waar de ene deur zich sluit, samen met ons een nieuwe deur willen openen, mensen die niet bang zijn een keer hun hoofd te stoten, mensen die samen met ons op weg willen gaan zonder precies te weten wat de eindbestemming van de reis is, mensen die willen dat de lofzang die zo lange tijd in de Bethlehemkerk geklonken heeft, op een nieuwe wijze gaande wordt gehouden in de wereld.

Steun vanuit onze gemeente voor dit initiatief is van groot belang. Graag willen wij één en ander bespreken met de gemeente van de PKB tijdens het gemeente overleg dat op zondag 9 oktober zal plaatsvinden aansluitend op de kerkdienst van die morgen. Wij zien uit naar een gedachtewisseling met u.

De kerkenraad

 

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Komt allen tezamen!

Kerstviering op 25 december, aanvang: 9.45 uur