24 september 2020

Oogst

In de maanden oktober en november breekt bij ons in België de herfst aan.
Het wordt kouder en de dagen worden korter. In onze contreien is deze schommeling van de seizoenen een belangrijk deel van het verloop van het jaar.

In de Bijbel speelt de herfst echter geen grote rol. Dit heeft er alles mee te maken dat het klimaat van de landen waar de Bijbel geschreven is, anders is dan het onze. Israël en de omliggende gebieden kenden geen herfst zoals wij dat hebben. Men vierde er geen Sinterklaas en kerstmarkten zullen er ook niet geweest zijn.

De herfst is traditioneel de tijd van de oogst. Dit is ook terug te zien in de relatie tussen het Nederlandse woord voor herfst en het Engelse woord harvest, wat oogst betekent.

De oogst is wel een belangrijk thema in de Bijbel en we zien veel verwijzingen naar zaaien en oogsten in de beeldtaal van zowel het Oude als het Nieuwe Testament.

De oogst is in een cultuur die van de landbouw leeft, misschien wel het belangrijkste moment van het jaar. Dit was ook het geval bij de Joden. Het was door de oogst dat een samenleving kon overleven. Als de opbrengst van de oogst niet groot genoeg was dan braken er hongersnoden uit en destabiliseerde de volledige maatschappij.

In het Bijbelboek Leviticus lezen we over een speciaal gebruik dat de Israëlieten hadden met betrekking tot de oogst. In hoofdstuk 25 wordt het gebod van het jubeljaar door God gegeven.
De Israëlieten kunnen zes jaar zaaien en oogsten, het zevende jaar is echter een jaar van rust.

In Leviticus 24:4-5 staat:

“Maar het zevende jaar moeten jullie het land laten rusten. Het is een sabbatsjaar dat aan de HEER gewijd is. Je mag dan je land niet inzaaien, je wijngaarden niet snoeien, het koren dat vanzelf opkomt niet als oogst binnenhalen en niet de druiven oogsten van je ongesnoeide wijnstokken.
Het moet een jaar zijn van volstrekte rust voor het land.”

God geeft de Israëlieten te kennen dat de aarde haar rust nodig heeft en dat zij niet onuitputtelijk kan worden gebruikt door de mens. Voor een landbouwsamenleving moet het een groot risico geweest zijn gehoor te geven aan dit gebod van God.
Omdat men leefde van de opbrengst van de oogst, kon een jaar niet zaaien en oogsten, catastrofale gevolgen hebben. De omliggende volkeren zullen dan ook raar hebben opgekeken van dit gebruik van de Israëlieten.
Uiteindelijk is dit gebruik ook verloren gegaan. Men kon het niet opbrengen de aarde te laten rusten, want er valt zoveel uit te halen voor de mens om te gebruiken. Lering trekken uit een boek dat eeuwen voor de Christus geschreven is, lijkt veel mensen onnodig of zelfs dwaas.

Toch leren we, als we zien wat er met de Schepping gebeurt in onze tijd, dat deze Joodse wet helemaal zo gek niet was. We mogen van God zijn aarde voor ons gebruiken, maar hij vraagt ons om haar goed te behandelen en ook rust te geven en we leren meer en meer dat we haar die verdiende rust niet genoeg gegeven hebben in de afgelopen eeuw.

Bram Meertens

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

18 oktober 2020 – Kerkkriebels

Website van de Bethlehemkerk in Anderlecht