22 november 2016

In de tijd van Augustus en Quirinius

B. Kershisnik: Nativity

B. Kershisnik: Nativity

Het verhaal dat Lucas vertelt over de geboorte van Jezus begint met twee namen:

“In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af at alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië”.

Op deze manier ‘dateert’ hij het verhaal; hij had immers nog geen jaartallen ter beschikking om de periode te benoemen waarin het verhaal zich afspeelt. Toch is het ook méér dan dat: hij schetst met deze twee namen en met woorden als ‘decreet’, ‘het rijk’ en ‘volkstelling’ de achtergrond waartegen het verhaal van Jezus zich afspeelt.

Het is een tijdperk van bezetting, staatscontrole, onderdrukking. Het was de Romeinen er niet alleen om te doen, te weten hoeveel mensen er in het rijk woonden, maar vooral wat ze aan belastingen konden heffen. Het doel was om alle onderworpen rijksdelen efficiënt leeg te zuigen.
Als er ergens opstand broeide, moest die zo snel mogelijk de kop ingedrukt worden; grote legers waren bedoeld om schrik aan te jagen en een schijnbare orde te handhaven.

Overigens stellen geschiedkundigen ernstige vragen bij de datering van Lucas; het lijkt erop dat Quirinius eigenlijk te laat stadhouder van Syrië is geworden (6 na Chr.) om deze volkstelling (6 voor Chr.) te hebben kunnen houden, terwijl het tegelijkertijd een historisch feit is dat hij in zijn latere jaren inderdaad een volkstelling heeft doorgevoerd. Het is niet uitgesloten dat hij dat tweemaal gedaan zou hebben; hij zou dan al eerder een keer stadhouder van Syrië geweest moeten zijn. Dat zou dan trouwens verklaren waarom er hier gesproken wordt over ‘deze eerste volkstelling’.

Hoe het ook zij, de twee namen hebben de eerste hoorders en lezers van het Evangelie waarschijnlijk herinnerd aan het schrikbewind van die dagen: dat het een tijd was waarin de eer aan God in de hoogste hemel dreigde te verstommen, en waarin vrede op aarde voor alle mensen, verder weg leek dan ooit.

In onze tijd zouden wij weer andere namen noemen van landen en rijken, vorsten en heersers. De beklemming die men destijds voelde als het over Augustus en Quirinius ging, ervaren wij ten aanzien van hun ambtgenoten in onze eigen tijd. Welke kant gaat het op met onze wereld?

Het lijkt erop dat landen en rijken zich aan het hergroeperen zijn. Eerdere allianties worden ontmanteld en nieuwe allianties komen ervoor in de plaats. In veel landen lijkt een verandering van het
politieke klimaat tot stand te komen; partijen die eerder het ‘establishment’ uitmaakten, zien hun aanhang afnemen, en partijen die van buitenaf in de politieke arena verschijnen, groeien in ledental en aanzien. Overal zien we polarisatie en verdeeldheid en we houden ons hart vast hoe dat zich verder in de toekomst ontwikkelen zal.

Zullen wij en onze kinderen nog in een wereld leven waar vluchtelingen opgevangen en minderheden beschermd worden? Waar respect toegekend wordt aan alle mensen, ongeacht hun afkomst, huidskleur, godsdienst, geslacht, seksuele geaardheid? Waar onrecht nog als onrecht herkend wordt en discriminatie als discriminatie? Er zijn genoeg redenen om ons zorgen te maken als we het jaar 2016 achter ons laten en 2017 binnentreden.

In de tijd van Augustus en Quirinius vond de geboorte van Jezus plaats. In die duistere periode in de mensengeschiedenis werd in Israël een kind geboren, dat voor velen vóór ons en ook voor óns een licht heeft ontstoken, een licht dat niet meer dooft. Onze koning, onze redder.
Laten we opnieuw ons vertrouwen stellen op dat licht: dat het met ons meereist door de tijd en dat wij zelf dragers van dat licht blijven in deze donkere dagen.

Daartoe wens ik u een zeer Gezegend Kerstfeest en een beloftevol 2017.

ds. Douwe Boelens

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Taizé-ontmoeting

Taizé-ontmoeting: 11 november in de Museumkerk