24 mei 2019

De preek van Rembrandt

Tussen 1643 en 1649 maakte Rembrandt een kopergravure, die de bekendste van alle zou worden: “De predikende Christus”.
Het verhaal gaat dat hij op een bepaald moment een exemplaar terug wilde kopen en dat hij er toen honderd gulden voor moest betalen. Feit is dat de ets destijds al als zeer kostbaar werd gezien, en dat hij bekend is komen te staan als de “Honderdguldenprent”.

Rembrandt heeft op deze prent veel mensen bij elkaar gebracht: allerlei mensen over wie je in Matteüs 19 kunt lezen. In dat hoofdstuk is Jezus in gesprek met verschillende groepen mensen. Als je goed naar deze prent kijkt, kun je al die mensen aanwijzen.

Aan de rechterkant van de prent lijkt het donker te zijn, maar juist daar, aan de donkere kant van de prent, kun je de mensen goed onderscheiden. Het zijn mensen die door het leven getekend zijn; met al hun zorgen en ziektes zijn ze bij Jezus gekomen. Tussen hen een dwerg, maar ook een vrouw met een donkere huidskleur, die in de tijd van Rembrandt symbool zal hebben gestaan voor de heidense volken. Eén zieke wordt op een kruiwagen bij Jezus gebracht; een oude moeder lijkt de kruiwagen te hebben geduwd. Anderen ondersteunen elkaar. We zien ook een dame in dure kledij, die met haar zorgen voor Jezus neerknielt; ze laat zich niet weerhouden door haar rijkdom.
Wie we ook heel goed zien op de prent, is een vrouw aan de andere kant van Jezus, die haar baby bij hem brengt. Een leerling van Jezus in wie we gemakkelijk Petrus herkennen, probeert haar bij Jezus weg te houden, maar de uitgestrekte rechterhand van Jezus heet haar juist welkom.
Niet ver van haar af is een kind dat zijn moeder met nog een baby naar Jezus probeert te trekken. Zo brengt een moeder haar kind en een kind zijn moeder…

Tussen hen in zit dan weer een elegant geklede en gekapte jongeman, die met een zeker verlangen naar Jezus kijkt, maar tegelijkertijd zijn hand voor het gezicht slaat. Dat moet de rijke jongeman zijn, over wie we ook in Matteüs 19 kunnen lezen. Er is duidelijk iets dat hem tegenhoudt om zich, net als de mensen verder naar rechts op de prent, tot Jezus te wenden.
Achter Petrus staan nog andere leerlingen van Jezus, maar die houden zich afzijdig. Hoewel zij Jezus’ leerlingen zijn, zijn zij slechts toeschouwers.

Helemaal links op de prent zien we dan nog mensen in het volle licht zitten, maar juist doordat ze in het volle licht zitten, zijn ze minder goed te onderscheiden. Het zijn mensen die hun eigen gesprekken voeren, gesprekken over theologie misschien, en die zich duidelijk van Jezus afgewend hebben. Het moeten de Farizeeën zijn, die in het verhaal van Matteüs 19 Jezus op de proef willen stellen. Eén van hen draagt een kap over zijn ogen en zijn oren; hij lijkt blind en doof voor de boodschap die hem verkondigd wordt.

En zo zien we dus een massa mensen om Jezus heen: arm en rijk, man en vrouw, jong en oud, Joods en heidens, gezond en ziek. En de woorden waarmee Matteüs 19 eindigt, lijken een verbindend thema te vormen voor al deze mensen:

“Vele eersten zullen de laatsten zijn en vele laatsten de eersten.”

Maar vooral zien we Jezus zelf, die het middelpunt vormt van deze prent en van het geloof dat Rembrandt ons wil verkondigen. Met zijn handen nodigt hij al deze mensen tot zich om met hen Gods koninkrijk binnen te gaan.

ds. Douwe Boelens

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Website van de Bethlehemkerk in Anderlecht

18 augustus 2019 – Geuzenfeest in Korsele