21 november 2019

Gesprek met Hanneke Verploeg

Gesprek met Hanneke Verploeg, erevoorzitter Amnesty International Vlaanderen

Hanneke, erevoorzitter!
Ja, in 2010, maar er is ook in A.I. Vlaanderen afgesproken dat er na mij nooit meer een erevoorzitter zou komen, want in A.I. gaat het om mensen die zich actief inzetten. Geen gedoe van erecomités en zo. Op de foto zie je mij en mijn vier achtereen opvolgende Vlaamse voorzitters, elk van een ander geloof of strekking.

Vertel nog eens hoe het begon.
In 1968 las ik een artikel over de oprichting van A.I. Nederland in de krant, in de NRC. Dat gaf ik door aan enige vrouwen in onze kerk, waaronder (wijlen) mw. Van Leeuwen en mw. Lindijer, die daar graag aan mee wilden doen en zo is het begonnen – maar moeizaam.

De jeugdclub van onze kerk met een 15-tal jongeren bleek er ook al mee bezig te zijn (dat wisten we niet van elkaar!). We kregen steun van de toenmalige Synodevoorzitter ds. André Pieters. Enigen in onze kerk vonden het prima, maar anderen zeiden “ Meisje, hoe is het mogelijk dat je je voor zo’n communistisch gezelschap inzet”!

Amnesty International start na een artikel in The Observer van zondag 28 mei 1961 van de journalist Peter Benenson.
Daarin beschrijft hij zes gevallen van gewetensgevangenen: een filosoof in Roemenië, een dominee- vriend van Negroes in de USA, een Angolese arts en dichter onder Portugees bewind in Angola, een aartsbisschop in Praag, een communistische vakbondsman in Griekenland, een kardinaal in Hongarije. Dus drie in ‘Oost’ en drie in ’West’.
Het artikel doet onmiddellijk een “Oproep voor Amnestie” en de volgende dag, maandag wordt een persconferentie gehouden, met sprekers, M.P.’s van alle Britse politieke partijen. Een bureau is al voorzien en A.I. werd een feit.

De doelstellingen:

  1. Onpartijdig werken voor de vrijlating van mensen die gevangengezet zijn omwille van hun overtuiging en een behoorlijke behandeling in de gevangenis eisen.
  2. Voor hen een eerlijk en openbaar proces eisen
  3. Het asielrecht verbreden en politieke vluchtelingen aan werk helpen
  4. Aandringen op een doeltreffend internationaal mechanisme om vrijheid van meningsuiting te garanderen.

Hoe ging het dan hier verder?
We meldden ons als Vlaamse afdeling aan bij A.I. London en toen bleek dat London al de Franstalige “Liga voor Mensenrechten” gecontacteerd had om hier een A.I. groep op te richten. Wij hebben ons aangesloten. Anderhalf jaar hebben we geprobeerd als Vlaamse groep met hen samen te werken, maar de mentaliteit was te verschillend: zij wilden werken met adoptiegroepen, wij wilden werkgroepen.

Of, een reclamebureau dat haar diensten aanbood maar niet snapte dat er ook Nederlandstalige teksten moesten zijn. Onze jeugdgroep organiseert een fancy-fair voor A.I. Het geld ging naar de Franstalige A.I. Met Marijke Wesseling (een jonge advocate in onze jeugdgroep) besloten we een eigen vzw op te richten – maar toen had je daar nog Belgische leden voor nodig.

Het lukt en op 1 februari 1972 telt de vzw 12 leden! Medio 1973 is de vzw A.I. Vlaanderen een feit. Naar het voorbeeld van het Belgische Rode Kruis met twee afdelingen en een nationale koepel, komen er in het staatsblad twee vzw’s : een Nederlandstalige en een Franstalige. Ik werd de eerste Vlaamse voorzitter, tot 1978 geloof ik. In de overkoepelende nationale A.I. had elk om beurt twee jaar het voorzitterschap. Gelukkig zitten ze sinds een paar jaar in één en hetzelfde huis, aan de Waverse steenweg 169, d.w.z. in een hoekhuis, zodat elke een eigen postadres heeft! A.I. Vlaanderen in de Goffartstraat 32, 1050 Brussel.

Hoe lukte het om A.I. Vlaanderen ingang te doen vinden?
Aanvankelijk door met hulp van Nederland (gesticht in 1968) 10 jaar lang spreekbeurten in het land te organiseren. Een eerste in Geraardsbergen, over een Russische dissident. Er zaten altijd twee heren in regenjas op de lezingen (de BOB!).

In 1992, op advies van een advocaat, organiseerden we een lezing alleen op uitnodiging, in ‘De Markten’ (Brussel), zodat we hen de toegang konden weigeren.
Er was ook een typisch Belgisch-Vlaams misverstand: A.I. werd lang verward met de Amnestie-eis voor collaboratie tijdens de oorlog: in 1970 zijn nog 10% van hen verstoken van hun burgerlijke en politieke rechten (geen pensioen, geen toegang tot staatsambten, als post, onderwijs, spoorwegen…, ook niet voor hun kinderen). Zo gingen de eerste vragen na een spreekbeurt altijd over Amnestie voor hun straf. Ik heb Nelly Maes, de linkse politica van de Volksunie, die met een lijstje namen van kleine collaborateurs kwam, wenend moeten wegsturen: het gaat A.I. om mensen in de gevangenis.
De Anti-Martelcampagne van 1973 met een grote conferentie in Parijs gaf een boost. In vele landen werd die voorbereid met eigen conferenties, zodat er een ruim draagvlak voor ontstond. Wij hadden een indrukwekkend comité van aanbeveling uit de politiek, pers en vakbonden bij elkaar gebracht voor onze Anti-Martelconferentie in Schilde, waarvoor ik de medewerking van het gemeentebestuur kreeg.

Eindelijk begreep men dat A.I. politiek en religieus neutraal was. In 1977 ontving A.I. de Nobelprijs voor de vrede.
We hebben ook nog geprobeerd een Amnesty-groep tot stand te brengen in het zakenleven, maar dat was moeilijk en we hebben dat in 2010 opgegeven.

Samengevat?
A.I. zet zich in voor gewetensgevangenen, die onterecht vast zitten, die geen proces krijgen en/of slecht behandeld worden. De Anti-Martelcampagne geldt ook voor niet-gevangenen. Daar is ook nog de actie tegen de doodstraf bij gekomen.
A.I. groeit nog steeds. Ik heb even A.I. gebeld om cijfers: wereldwijd een 7 miljoen leden. In Vlaanderen 39.000 leden met 87 groepen, waaronder twee jeugdgroepen en twee groepen in een gevangenis. Overal, in gemeenten en ook aan de VUB, zijn schrijfgroepen; iedereen kan meedoen. Je kunt ook on-line brieven schrijven of petities ondertekenen. Onze kerk doet ook mee!

Je laatste woord?
Een mens moet rechtvaardig behandeld worden. Er wordt in de wereld veel te veel geknoeid met waarden.

Schrijf ze vrij actie 2019, zondag 15 december na de dienst
Dit jaar schrijven we voor 10 jongerenactivisten die vast zitten. Dus de 18+ groep van onze kerk neemt de fakkel van de dames van het eerste uur over, samen met ds. Boelens!
Maar natuurlijk schrijven we allemaal mee!
De keuze en de info over de jonge activisten wordt in de hal van de kerk bekend gemaakt.

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Website van de Bethlehemkerk in Anderlecht

Schrijfactie Amnesty International op zondag 15 december