29 maart 2016

Hoe vieren wij het Avondmaal?

Enige tijd geleden schreef de kerkenraad een notitie over de frequentie van de avondmaalsviering in onze kerkdiensten. De notitie die ook beschouwingen omvatte omtrent de achtergrond van het vieren van de Maaltijd des Heren, werd besproken tijdens een gemeenteoverlegvergadering. Op basis van de uitkomsten van dat overleg nam de kerkenraad (in juni 2015) het besluit dat het Avondmaal, naast de viering op Witte Donderdag, negen maal per jaar gevierd zal worden. Op Voleindigingszondag zal geen Avondmaal meer worden gevierd.

Naast de vraag hoe vaak wij het Avondmaal vieren, is het ook belangrijk weer eens te bespreken hoe wij deze Maaltijd vieren. In het onderstaande wil de kerkenraad hieromtrent een aantal aspecten aan de gemeente voorleggen.

  1. Wie bedienen?

 Het Plaatselijk Reglement van onze gemeente bepaalt dat de predikant(-en) verantwoordelijk is (zijn) voor de bediening van de sacramenten van Doop en Avondmaal (art. 22).

Verder bepaalt het Plaatselijk Reglement dat de daarbij behorende taken (evenals de collecten) “bij voorkeur worden uitgevoerd door de diakenen. De diakenen kunnen (….) worden bijgestaan door de ouderlingen.” (art. 26)

Omdat de sacramenten in onze kerken door de predikanten worden bediend, spreken zij de inzettingswoorden bij het Avondmaal uit. Het is een goede protestantse traditie dat het bedienen van het Avondmaal wordt uitgevoerd door de diakenen. Dat heeft zijn oorsprong in de gedachte dat het delen van voedsel en goederen als taak van de gemeente, begint bij Christus die zichzelf ‘uitdeelt’. De essentie van onze praktische, gelovige reactie op het evangelie van Christus is ons ‘dienen’. Dit dienen van elkaar wordt voorgedaan door Christus zelf die vóór zijn laatste avondmaal de voeten van zijn leerlingen waste (Joh. 13:4 e.v.). De opdracht aan wijze dienaren in de gemeente om te helpen bij de bediening van de Maaltijd des Heren staat beschreven in Handelingen 6:2-6. Daar leren we onder andere dat Stefanus behoorde tot de zeven eerste diakenen.

Een uitgebreide beschrijving van de viering van het Avondmaal vinden we in 1 Korintiërs 11:17-34. Daar wordt ook verteld dat het voedsel voor de maaltijd door de gemeenteleden zelf meegenomen werd. Het werd gezien als een taak van de diakenen om toe te zien op een eerlijke verdeling van dit voedsel. Dat wij in onze kerk de collecte in de Dienst van Schrift en Tafel helemaal aan het begin van de viering van de maaltijd zetten, is een overgebleven verwijzing naar dit meebrengen van voedsel door de gemeenteleden. Ook het aspect van de collecte hoort bij de diaconale taken. Een Avondmaal kan dus eigenlijk niet zonder diakenen. Wie zijn die diakenen?

Over die vraag heeft Johannes Calvijn opgemerkt dat er drie soorten diakenen zijn. Ten eerste zijn er degenen die verantwoordelijk zijn voor de financiën van de gemeente. Ten tweede benoemt de gemeente personen die als diakenen zorg dragen voor de zieken en de armen. Ten derde beschouwt Calvijn alle leden van de gemeente als diakenen. Wij dragen tenslotte allemaal zorg voor elkaar.

De kerkenraad laat zich graag mede inspireren door de visie van Calvijn. Ten diepste is het dienend delen een taak van de gemeente als geheel. Hoewel het, naar de mening van de kerkenraad, de voorkeur verdient dat leden van de kerkenraad zorg dragen voor de bediening van het Avondmaal, kunnen wij niet om het feit heen dat het aantal ambtsdragers in onze gemeente beperkt is en dat hulp van anderen aangewezen is. Calvijn volgend, zou ieder lid van de gemeente hiervoor kwalificeren maar om praktische redenen wil de kerkenraad bij het bedienen van de Maaltijd des Heren indien nodig graag een beroep doen op voormalige ambtsdragers. Zij zijn bekend met de gang van zaken bij het vieren van het Avondmaal in onze kerk en zij zijn ook bij de gemeente bekend. De voormalige ambtsdragers die daartoe bereid zijn, worden in alfabetische volgorde gevraagd deel te nemen aan de avondmaalsbediening.

  1. Hoe wordt er bediend?

Wanneer we de bovenstaande gedachte dat ten diepste ieder gemeentelid als diaken beschouwd kan worden volgen, is het logisch en symbolisch mooi als de gemeenteleden bij de bediening van het Avondmaal de schaal met brood aan elkaar doorgeven. Hetzelfde geldt voor de beker met wijn, zij het dat die beker van tijd tot tijd wordt schoongewist door degene die bij de bediening helpt.

Voor het vieren van het Avondmaal wordt iedereen uitgenodigd in een kring plaats te nemen. Ook degenen die niet aan het Avondmaal wensen deel te nemen, worden in de kring genodigd. Zij kunnen desgewenst brood en wijn aan zich voorbij laten gaan. Bij het bidden van het Onze Vader reiken wij elkaar de hand.

  1. Wat wordt er aangereikt?

Niet iedereen kan of wil wijn drinken bij het Avondmaal. Daarom zal ook een beker rondgaan waarin druivensap zit. In de praktijk is het moeilijk die beker door te geven. Daarom wordt die apart aangeboden.

  1. De plaats van kinderen

Kinderen kunnen in principe deelnemen aan het Avondmaal in onze kerk, normaliter maar niet uitsluitend vanaf de ‘jeugdkerk leeftijd’ – ~ 12 jaar. Verondersteld wordt wel dat zij besef hebben van de betekenis van het Avondmaal. Voor ouders/begeleiders ligt hier een taak. De leiding van de kindernevendienst wordt betrokken bij de voorbereiding van de vieringen van het  Avondmaal die twee maal per jaar plaatsvinden met de kinderen.

De kerkenraad van de PKB

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Kerkkriebels 2017

Open vensters