14 september 2010

Vragen en antwoorden over het Protestantisme

Hoe is de kerk ontstaan?

Jezus heeft volgens de evangelieverhalen zijn leerlingen er op uit gestuurd om zijn verhaal verder te vertellen. Zijn boodschap van liefde en vrede moest verder gaan. De volgelingen van Jezus hebben na zijn dood een gemeenschap gesticht, waaruit later de kerk is gegroeid. Vanaf het begin kwamen zijn volgelingen samen om wat Jezus gedaan en gezegd had te gedenken. Om te bidden en te zingen en de tafelgemeenschap te vieren met brood en wijn.
Zo is er langzaam maar zeker een kerkgemeenschap ontstaan, die een wereldwijde beweging is geworden. Aanvankelijk was er één Kerk: de Rooms-katholieke kerk. Later zijn er kerkscheuringen gekomen. Met de Reformatie in de 16 e eeuw, die door Luther is ingezet, zijn de Protestantse kerken ontstaan. De Protestantse kerk in Brussel maakt deel uit van de kerken van de Reformatie. Als zodanig staat zij in de wereldwijde beweging die in de Geest van Jezus kerk wil zijn.

De 'muur van de reformateurs' in Genève: Guillaume Farel, Johannes Calvijn, Theodorus Beza en John Knox.

Wat is de plaats van de bijbel?

De bijbel staat centraal in het protestantisme. Zij is bron en richtlijn van het geloven. De omgang met de bijbel is wezenlijk en bepaald voor een groot deel de protestantse spiritualiteit. Zowel de lezing in de groep als de persoonlijke lezing wordt belangrijk gevonden. In de zondagse erediensten is de bijbellezing, de uitleg en verkondiging van de teksten hèt kernmoment van de zondagse eredienst.

Hebben protestanten en Rooms-katholieken dezelfde bijbel?

Ja. Alle 66 bijbelboeken in de protestantse bijbel staan ook in de bijbel die de Rooms-katholieke kerk gebruikt (canonieke boeken). Daarnaast gebruiken de Rooms-katholieken in hun diensten soms ook nog teksten uit een aantal boeken, die niet in de protestantse bijbeluitgave staan. Dat zijn de zogenaamde deuteroncanonieke boeken, die teruggaan op de oudste Griekse bijbelvertaling. De protestantse bijbeluitgave is gebaseerd op de oudere oorspronkelijke hebreeuwse vertaling.
Als de teksten in de bijbel in de protestantse versie en de Rooms-katholieke versie in het Nederlands niet letterlijk overeenkomen, wordt dat veroorzaakt doordat er verschillende vertalingen gebruikt worden. In november 2004 verscheen echter een gezamenlijke Nieuwe Bijbelvertaling.

Hebben protestanten sacramenten?

Een sacrament is een door de predikant uitgevoerde handeling namens God. De protestantse traditie heeft er twee: Doop en Avondmaal, ook wel Maaltijd des Heren genoemd. Met de doop wordt de dopeling opgenomen in de wereldwijde kerk. Met het Avondmaal of de Maaltijd des Heren wordt de gemeenschap met God en met elkaar gevierd . Brood èn wijn worden gedeeld in de kring van de gelovigen. Brood en wijn verwijzen naar leven, lijden en opstanding van Christus. Het brood is het teken van het lichaam van Christus, dat gebroken is. De beker met de wijn is het teken van zijn bloed dat vergoten is.

Wat houdt dopen en belijdenis doen in?

De predikant doopt met water onder het uitspreken van de zegentekst. Meestal worden kleine kinderen gedoopt enige tijd na de geboorte. Maar ook worden er volwassenen gedoopt. Bij de doop van kinderen beloven de ouders dat ze hun kinderen met het christelijke geloof zullen opvoeden en dat zij hun kind het goede voorbeeld zullen geven. Ook de kerk heeft een taak in de geloofsopvoeding van de kinderen. Zij organiseert o.a. het geloofsonderricht vanaf 12 jaar, de catechese genoemd. Dit wordt afgesloten met een belijdeniscatechese en het doen van ‘openbare belijdenis’ (ook wel ‘confirmatie’ genoemd). Dit gebeurt in een kerkdienst. Hiermee wordt iemand ‘belijdend lid’ van de kerk. Vroeger gebeurde dit rond het 18 e jaar, maar tegenwoordig wordt vaak veel later ‘belijdenis’ gedaan. De doop in de protestantse en Rooms-katholieke kerk is vanaf 1974 wederzijds erkend.

Wie kan deelnemen aan het Avondmaal?

Ieder, die Jezus Christus een plaats wil geven in zijn/haar leven is welkom in de kring, waar brood en wijn worden gedeeld.

Avondmaalsstel

Hoe is de plaatselijke kerk georganiseerd?

De kerkenraad is in de lokale gemeenschap, ‘gemeente’ genoemd, het hoogste bestuursorgaan. Deze is samengesteld uit ouderlingen, diakenen en de predikanten(en). De ‘gemeente vraagt of “beroept” een predikant door middel van een democratische verkiezingsprocedure. Alle ‘belijdende’ leden van de locale gemeenschap kiezen ook via democratische verkiezingen de ouderlingen en diakenen. Hun ambtstermijn duurt vier jaar.
De taak van de predikant is vooral de uitleg en verkondiging van de bijbel als Woord van God. Dit gebeurt in de prediking en sacramentsbediening in de erediensten, maar ook in catechese en gesprekskringen. Daarnaast besteedt hij/zij aandacht aan de bijzondere pastorale zorg voor zieken, ouderen en anderen.
Ouderlingen ondersteunen hem/haar in bestuur en leiding van de kerkgemeenschap. Diakenen ondersteunen mensen binnen en buiten de gemeente, die om uiteenlopende redenen extra aandacht en financiële en/of materiële zorg nodig hebben ( b.v. zorg voor ouderen, zieken, armen, vluchtelingen…).
Predikant(en), ouderlingen en diakenen bekleden een kerkelijk ambt.
De drie ambten zijn gelijkwaardig en samen verwijzen ze de dienst van Christus aan de medemens.
De democratische structuur van de protestantse kerk komt ook tot uitdrukking in de verantwoordelijkheid die alle kerkleden hebben. In een gemeentevergadering worden alle kerkleden betrokken bij het beleid van de kerk. Verder komt die tot uitdrukking door hun participatie in allerlei werkgroepen en in een tal van activiteiten, zowel binnen als buiten de gemeente. Niemand zal de meerdere van de ander zijn: Kerk zijn we in de protestantse traditie vooral samen!

Hoe is de kerk dienstbaar in de samenleving?

Samen met de ambtsdragers zetten de kerkleden zich in voor de diaconale opdracht van de kerk. Die bestaat er uit om daar te zijn, waar mensen in nood zijn. Hetzij in de eigen gemeente, hetzij in de eigen woonplaats of wereldwijd.
Er is nauwe samenwerking met het Protestants Sociaal Centrum in Brussel. Voor wereldwijde noden kan de gemeenschap beroep doen op de NGO “Protestantse Solidariteit” die onder andere ontwikkelingsprojecten steunt in Rwanda en Burundi.

Wat is de plaats van de vrouw in onze kerk?

In de Verenigde Protestantse Kerk in België staan alle kerkelijke functies open voor zowel mannen als vrouwen. Al vele jaren zijn er vrouwelijke predikanten werkzaam in de plaatselijke gemeenten.

Wie is het hoofd van de kerk?

De protestantse kerk is geen hiërarchische,maar een democratisch gestructureerde kerk. Of anders gezegd, zij is geen ‘episcopale’ maar een ‘presbyteriale’ kerk. Zij heeft geen bisschoppen en ook geen paus. De Synode is de hoogste instantie, die leiding geeft aan de landelijke kerk: de Verenigde Protestantse Kerk in België. De leden van de synode worden uit de basis, uit de lokale gemeenschappen, gekozen. Zij worden afgevaardigd naar de zogenaamde Synodevergadering. Deze hebben één of twee keer per jaar plaats. Vanuit de Synodevergadering komen handreikingen voor gemeenteleden over leven en geloven. Er wordt een sterk appel gedaan op de individuele verantwoordelijkheid van de kerkleden. De protestant staat erg kritisch tegenover van bovenaf opgelegd leergezag.
De dagelijkse leiding van de VPKB is in handen van de Synodale Raad. Een Synode-voorzitter, representeert de kerk naar buiten.

Hoe staat het met de oecumene?

Er is een hartelijke en goede verstandhouding met enkele Rooms-katholieke parochies en er zijn regelmatige contacten tussen predikanten en priesters in Brussel e.o. Deze oecumenische contacten komen onder meer tot uiting in gezamenlijke diensten met de parochies van OLV van Goede Bijstand in Brussel en van Zavelenborre te Overijse. Enkele jaren achtereen hebben de parochie van OLV van Goede Bijstand en van de Protestantse Kerk van Brussel samen de paasnacht gevierd; ook participeert de Protestantse Kerk in de kerstnachtviering in de kerk van OLV van Goede Bijstand. De predikanten van de Protestantse Kerk van Brussel werken ook samen met hun RK collegae in ‘gemengde’ huwelijksvieringen, doopbedieningen en uitvaarten. Kerkleden ontmoeten elkaar daarnaast in gespreksgroepen en culturele activiteiten. Ook met de andere christelijke kerken (orthodox, anglikaans…) bestaan goede contacten.

Wat is de betekenis van Maria?

Protestanten kennen Maria uit de bijbel als de moeder van Jezus en vooral van het bijbelse Magnificat uit het Lucasevangelie. Maria speelt in de geloofsbeleving geen rol als iemand die voor de mens voorspraak doet bij God of tot wie gebeden wordt. De gelovige richt zich zonder tussenkomst van Maria tot Jezus of tot God.Jezus is voor de protestant de enige middelaar tot God de Vader.
Hier volgt de protestantse traditie de lijn van de vroege kerk van de eerste eeuwen. Die bepaalde nadrukkelijk dat Maria wel “eerbiedwaardig” is, maar niet “aanbidwaardig”.

Zijn er beelden in de kerken?

Van binnen zijn de protestantse kerkgebouwen vaak sober. Er zijn geen beelden te zien. Hoogsten hangt er een kruis en zijn er bescheiden muurdecoraties. Deze soberheid dateert van na de reformatie (16 de eeuw). Het was een reactie tegen de enorme wildgroei in religiositeit en uiterlijk vertoon, die in de late Middeleeuwen in de R.K. kerk was ontstaan.
Het interieur van de Protestantse Kerk in Brussel is dan ook zeer sober. Lutherse kerken zijn doorgaans rijker versierd dan van oorsprong calvinistische.
Zoals hierboven al is gezegd zijn protestanten zeer terughoudend ten aanzien van alles wat tussen de gelovige en God en Jezus in kan komen te staan, zoals de heiligen(beelden). Protestanten geloven dat Jezus het enige en unieke beeld is van God. Beelden en schilderijen mogen dit illustreren, maar kunnen daarvoor niet in de plaats treden.

Details van de kerkmuur

Een crucifix (‘Jezus aan het kruis’)?

In Lutherse kerken kent men het crucifix, in van oorsprong calvinistische kerken niet. De terughoudendheid voor de crucifix heeft te maken met de magische rol die hieraan in de Rooms-katholieke kerk veelal werd toegeschreven. Dat gebruik wilde de reformatie veranderen en gebruikte daarom alleen een kruisbeeld zonder beeld van de gekruisigde.

Vieren protestanten Allerheiligen en Allerzielen?

Hoewel ‘voorbeeldige’ mensen anderen kunnen inspireren, spelen heiligen in de protestantse traditie geen rol in de geloofsbeleving. Daarom wordt het feest van Allerheiligen niet gevierd evenmin als Allerzielen.
Er is wel een Gedachtenisdienst voor hen die zijn overledenen. In de meeste kerken gebeurt dit op de laatste zondag van het kerkelijk jaar (eind november). Dat is de zondag voor de eerste advent.

Bestaat er een wereldwijde protestantse kerk?

Neen. Wereldwijd werken de nationaal georganiseerde protestantse kerken echter wel samen. Dat doen ze onder andere via de Wereldraad van Kerken en de Conferentie van Europese kerken. Die vormen een gespreksplatform, maar zijn geen wereldwijde Kerk.

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Kerkkriebels 2017

Open vensters