30 april 2015

Een steentje bijdragen

Enkele bespiegelingen naar aanleiding van 1 Petrus 2: 1-10

Kleur in de kerkHet afgelopen jaar heeft de actie Vrijwillige Bijdrage plaatsgevonden onder het motto ‘Een steentje bijdragen’. Met creativiteit heeft één van ons die actie gevisualiseerd met een schilderij van gekleurde stenen. Wij konden dat bewonderen in de hal van onze kerk. Wie het schilderij goed bekijkt, ziet dat alle stenen verschillend zijn. Toch vormen zij samen één bouwwerk.

Daarover gaat ook 1 Petrus 2: 1-10 waarin mensen worden opgeroepen zich te laten gebruiken “als levende stenen voor de bouw van een geestelijke tempel” (vers 5). Die tekst van Petrus heeft een hoog metaforisch gehalte. Het gaat over Christus als hoeksteen en over de lezers als levende stenen’ .

De tekst is geschreven door Petrus – de ‘petra’, de stenen rots – en is gericht aan “de uitverkorenen die als vreemdelingen verspreid in Pontus, Galatië, Kappadocië, Asia en Bitynië verblijven…” Mensen in de diaspora dus. Een beetje zoals wij: een klein clubje traditionele Protestanten, verspreid levend in geografisch uiteenlopende wijken in en rondom Brussel, in een zee van mensen afkomstig uit andere denkrichtingen. Petrus gebruikt die metafoor van de ‘levende stenen’ waarschijnlijk om de lezers op een nieuwe manier over zichzelf te laten nadenken. Zij zijn weliswaar verspreid en leven in verschillende omstandigheden maar ze vormen wel één gebouw, één gemeenschap. Misschien kan die metafoor ons ook helpen op een nieuwe, misschien ongebruikelijke wijze naar ons zelf te laten kijken als Protestantse Kerk Brussel (PKB).

Dat vereist wel het nodige inbeeldingsvermogen. Hoe kan een steen een persoon zijn, en hoe kan een steen – een bij uitstek dood voorwerp – levend zijn en zelfs leven verwekken? Toch is deze metafoor niet nieuw in de Bijbel. De Psalmist zei het al: “de steen die de bouwers afkeurden is een hoeksteen geworden” (Psalm 118:22).
Jezus sprak over Zijn lichaam als de tempel die werd afgebroken en in drie dagen wederom opgebouwd werd, en hij noemde Petrus de rots waarop de kerk gebouwd zou worden (Mat. 16:18). Verbeeldingskracht is bij Petrus de taal van het geloof. Hij verkondigt niet een geloof van vaststaande doctrinaire waarheden en zekerheden. De ‘levende stenen’ vormen samen een gebouw maar omdat de stenen levend zijn, is dat gebouw nooit helemaal af. Het staat als een huis maar is niet onveranderlijk omdat de levende stenen ook veranderen.
Dat sluit mooi aan bij één van de centrale thema’s van de reformatie: “ecclesia semper reformanda est”. De kerk is niet een onveranderlijk gebouw van dode stenen maar een organisme van levende stenen, een oikos, een huis. Misschien ook een ‘thuis’, een huis waarin we thuis zijn bij God.

In de Bijbel betekent het woord ‘huis’ overigens meer dan een gebouw. Er wordt ook gesproken over het ‘huis van David’ en het ‘huis van Israël’. Dan wordt dus een geslacht of een gemeenschap bedoeld. Ook die metafoor suggereert dat het huis dat God voor ogen heeft een huis is van ‘levende stenen’. Dat huis, schrijft Petrus in vers 9, bestaat uit “een volk dat God zich verworven heeft om de grote daden te verkondigen van hem die u uit de duisternis heeft geroepen naar zijn wonderbaarlijke licht.”
Dat verkondigen van “de grote daden” is ook de opdracht voor het ‘huis van de levende stenen’ dat wij vormen als gemeente van de PKB.

Kenmerken

Wat zou dat concreet kunnen betekenen? Heel veel, uiteraard, maar ik wil mij beperken tot een zevental – een Bijbels getal – mogelijke kenmerken van een gemeenschap die bestaat uit ‘levende stenen’. Ik noem die zeven kenmerken en geef daarbij aan in hoeverre wij als VPKB daaraan voldoen en op welke punten wellicht verbetering mogelijk is.

Wij willen een ‘belijdende en getuigende gemeenschap’ zijn die, met vallen en opstaan, probeert te leven vanuit de Schriften om zo getuigenis af te leggen van de hoop die in ons leeft (1 Petrus 3:15). Dat doen wij in de dienst op zondagochtend, bijvoorbeeld als wij de geloofsbelijdenis zingen, maar wij doen dat ook in het leven van alledag als we Gods ‘grote daden verkondigen’, in woord en daad, door deelname in het Protestants Sociaal Centrum, in Protestantse Solidariteit, ‘Help een Kind’, en project Onderdak, om maar een paar voorbeelden te noemen.

Eén van de vragen waarvoor wij ons in dit kader gesteld zien, is hoe wij kunnen ‘belijden en getuigen’ op een wijze die ook mensen aanspreekt die niet zijn opgegroeid in een christelijke gemeenschap en die niet vertrouwd zijn met de Bijbel maar die wel geïnteresseerd zijn in de kerk. Hoe kunnen wij een ‘open kerk’ zijn waar ook ‘buitenstaanders’ zich welkom en aangesproken voelen door de wijze waarop wij ‘belijden en getuigen’. De Kerkenraad heeft al besloten hiermee verder te gaan en een werkgroep rond deze vragen te vormen.

Wij willen een ‘lerende gemeenschap’ zijn. Leren is, in deze context, meer dan het vergaren van kennis of het ontwikkelen van vaardigheden. Het is ook meer dan het van buiten leren van de Geloofsbelijdenis of van de Heidelbergse Catechismus. Het gaat erom te proberen te ontdekken wat Gods bedoeling is met ons en met de Schepping.

Wat bedoelt God als wij gevraagd worden ‘levende stenen’ te zijn? Op dit punt wordt door onze kerk al het nodige gedaan door ‘samen-scholen’, door catechesatie, door de kindernevendienst, het jongerenwerk en artikelen in onze Kerkbrief. Met dit soort activiteiten zullen we ook in de toekomst doorgaan.

Wij willen een ‘participerende gemeenschap’ zijn; een koinonia van mensen die zich met elkaar verbonden weten en voelen, die lief en leed met elkaar delen, die elkaar ondersteunen, die blij met elkaar zijn als er redenen zijn om verheugd te zijn, die met elkaar treuren in droeve omstandigheden, die proberen elkaar te ondersteunen wanneer dat nodig is.
De ‘dynamische stenen’ waaruit de Raad voor het Pastoraat bestaat, spelen hierbij een cruciale rol. Wij willen ook een participerende gemeenschap zijn in die zin dat we gemeenteleden willen betrekken bij het formuleren en het uitvoeren van het beleid.
Op dit vlak kunnen we misschien nog wat extra stappen zetten, bijvoorbeeld door het instellen van een regelmatig te houden ‘gemeenteoverleg’ waar wij samen een bepaald beleidsonderwerp bespreken. Een eerste stap hiertoe is al gezet met het besluit binnenkort een gemeenteoverleg te houden over de frequentie waarmee wij het Heilig Avondmaal vieren. Ook kunnen we denken aan het instellen van een nieuwe functie binnen de PKB, namelijk die van ‘taakdragers’. Op dit moment kennen we al de rol van het ‘gemeentelid van dienst’ die op zondagochtend de kerkenraad assisteert. Wij kunnen ook denken aan ‘taakdragers’ die de diaconie helpen of die bij andere terugkerende taken in onze gemeente inspringen.

Delen en helen

Wij willen een ‘delende gemeenschap’ zijn die de vele gaven die wij hebben, materieel en immaterieel, met elkaar proberen te delen. Petrus schrijft hierover in hoofdstuk 4 (8-10): “Heb elkaar vóór alles lief, want liefde bedekt tal van zonden. Wees gastvrij voor elkaar, zonder te klagen. Laat ieder van u de gave die hij van God gekregen heeft, gebruiken om de anderen daarmee te helpen, zoals het goede beheerders van Gods veelsoortige gaven betaamt”. Dit is een taak van de diaconie maar natuurlijk ook van ons allemaal.

De afgelopen jaren hebben we samen voor allerlei doeleinden heel wat steentjes bijgedragen, materieel en immaterieel en op dit punt lijkt de PKB redelijk goed te functioneren (al kan het natuurlijk altijd beter).

Wij willen een ‘helende en verzoenende gemeenschap’ zijn. Als het teveel wrikt, ontstaan er scheuren in de muren van de ‘levende stenen’. Dat kan het gebouw instabiel maken. Daarom moeten eventuele scheuren gedicht worden door heling en verzoening. Dat hoeft overigens niet te betekenen dat wij het over alles eens zijn maar de ‘levende stenen’ moeten wel met elkaar ‘kunnen leven’.

De ‘levende stenen’ in het geschilderde palet zijn allemaal anders maar met alle onderlinge verschillen dragen zij samen het gebouw. De muren die wij samen vormen, zijn geen verdelende of uitsluitende muren maar draagmuren. Het zijn ook muren waarbinnen mensen zich geborgen weten. De gemeenschap van ‘levende stenen’ weerspiegelt iets van de ruimte, de geborgenheid en de helende kracht die God aan mensen schenkt.
Goede en heldere communicatie is een voorwaarde voor een helende en verzoenende gemeenschap want verkeerd gekozen woorden kunnen veel kapot maken, en slechte timing kan voor verwarring zorgen. Dit punt moet onze aandacht blijven behouden.

Eén in hoop en verwachting

Wij willen een ‘gemeenschap van eenheid’ zijn die gebouwd is op de rots van de eenheid en niet op het losse zand van de verdeeldheid. Nogmaals, dit is ‘eenheid in verscheidenheid’. Door het metselwerk van het geloof zijn de onderscheidene stenen met elkaar verbonden in een hecht bouwwerk. Het is een sterk maar geen star bouwwerk. De ‘levende stenen’ zorgen ervoor dat er leven in het gebouw zit, dat we geen dode materie maar een levend organisme zijn. Wij leggen getuigenis af van de eenheid wanneer wij het Heilig Avondmaal met elkaar vieren, brood en wijn delen, in een kring, elkaar een hand gevend tijdens het bidden van het Onze Vader.

Over dit Heilig Avondmaal zal de Kerkenraad binnenkort een notitie aan de gemeente voorleggen. Maar ook buiten de eredienst vinden er activiteiten plaats die tonen dat er leven in onze gemeente zit door de dingen die wij eendrachtig samen doen.

Tenslotte willen wij een ‘gemeenschap van hoop en verwachting’ zijn. Petrus spreekt over “de opstanding van Jezus Christus waardoor wij leven in hoop“ (1 Petrus 1:3-5). Elke zondag bidden wij samen: Uw Rijk kome, Uw wil geschiede…. Dat is leven vanuit christelijke hoop. Daardoor laten we ons bezielen.

Wiel

Uit dit, noodzakelijkerwijs selectieve en subjectieve overzicht blijkt dat wij als PKB op veel punten goed functioneren. Veel van de zeven kenmerken van een ‘huis van levende stenen’ zijn al opgenomen in het beleid en de praktijk van de PKB. Wat dat betreft hoeven wij het wiel niet opnieuw uit te vinden al kan het nooit kwaad onszelf af en toe aan die zaken te herinneren. Op bepaalde punten zijn verbeteringen mogelijk. Sommige daarvan hebben de aandacht van de kerkenraad. Voor andere vertrouwen wij op suggesties en het meedenken van de gehele gemeente opdat een ieder haar/zijn steentje kan bijdragen. Voor alle voorstellen voor verbetering hopen wij op een ‘levendige’ discussie binnen onze gemeente. Waar een actie Vrijwillige Bijdrage en een schilderij al niet toe kunnen leiden…

Rob van Drimmelen

Dagtekst

Erediensten

(Alle diensten beginnen om 10.15 uur, tenzij anders aangegeven.)

Agenda

Kerkkriebels 2017

Open vensters